انتقاد پذیری چیست؟

انتقاد پذیری چیست؟
  • قبول دارید یک انتقاد ممکن است یک روزمان را کاملاً خراب کند؟
  • قبول دارید با یک انتقاد ممکن است سه چهار روز، بی انگیزه و بی انرژی شویم؟
  • قبول دارید با یک انتقاد تا چند روز حالمان گرفته می شود و انگیزه نداریم که کار کنیم؟

وقتی کسی از ما انتقاد می کند، بدن ما واکنش نشان می دهد و ما را از پا درمی آورد. در این شرایط آماده ی جنگیدن با طرف مقابل می شویم. هیچ انسان سالمی از انتقاد خوشش نمی آید. آدم های هُشیار، از نتیجه ی انتقاد خوششان می آید.

اغلب افراد می گویند: انتقاد من سازنده است. اما واقعیت این است که حتی اگر نیتشان هم مثبت باشد، اینقدر ناجور انتقاد می کنند که نه تنها شخص مقابل خوشش نمی آید، بلکه حس منفی هم می گیرد. تقریباً هیچ آدمی نمی گوید: آخ جون! یه انتقاد!

برخی از انتقادات رایج در جامعه ی ما به این صورت هستند:

  • چقدر فس فس می کنی!
  • چقدر شلخته ای!
  • این چه حرفی بود که تو زدی؟! آبروی منو بردی! تو جمع ضایع ام کردی!
  • برای چی این کار رو کردی؟! هان؟
  • آخه اون چه کاری بود کردی؟! یه ذره عقل تو کله ات نیست!
  • تو چرا اینقدر دلقکی؟!
  • خیلی بی مزه ای!
  • لباست خیلی زشته!
  • لباست اصلاً بهت نمیاد!
  • این چه لباسیه پوشیدی؟!
  • لباس شما اصلاً در شأن یک مدرس نیست!
  • بی شخصیت!
  • نمی فهمی!

شما در طول روز، چند تا انتقاد می شنوید؟

وقتی کسی از ما انتقاد می کند، احساس می کنیم تکه سنگی به سمت ما پرتاب شده است. این احساس منفی، در بین ما ایرانی ها بیشتر به وجود می آید، چون افراد روش انتقاد کردن درست را نمی دانند.

بنابراین با یک انتقاد فکر می کنیم زیر سؤال رفته ایم و به ما گیر داده اند و این موقعیت را خطرناک می پنداریم. هر کدام از ما وقتی کلمه ی انتقاد را می شنویم، تصویر زیر در ذهنمان شکل می گیرد:

https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

انتقاد پذیری چیست؟

انتقاد، درد دارد و این درد، برای هیچ انسانی خوشایند نیست. آدم های عاقل، از نتیجه ی انتقاد خوششان می آید نه از خود انتقاد! انتقاد پذیری یعنی اینکه من سختی و درد شنیدن انتقاد را تحمل می کنم تا یک چیز مهمی را از آن یاد بگیرم.

بنابراین انتقاد مثل یک سنگ است که به سمت ما پرتاب می شود. هنر ما این است که به جای اینکه پناه بگیریم یا از آن فرار کنیم یا به آن حمله کنیم،  سنگ را بگیریم، بشکنیم و سکه ی طلای داخل آن را درآوریم. در حقیقت در داخل سنگ انتقاد، یک سکه ی طلا قرار دارد.

انتقاد پذیری، راه موفقیت انسان هایی هست که از بدترین ها، برای خودشان بهترین ها را می سازند. شرکت ها و آدم های موفق، دائماً روی نظرسنجی هایشان که خیلی هم دردناک است، کار می کنند.

https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

آدم هایی که به ما انتقاد می کنند، دو دسته هستند:

  • از سر دلسوزی و محبت
  • از سر دشمنی

نوع انتقاد هایی که ما وارد می شود نیز دو دسته هستند:

  • به جا و به حق
  • نا به جا و به نا حق

در تمام چهار حالت بالا، می توانیم چیزی را یاد بگیریم. چون اگر انتقاد به جا باشد، آن مسئله را رفعش می کنیم. اگر انتقاد نا به جا باشد، جلویش را می گیریم.

با انتقاد پذیری، اگر آن شخص از سر محبت از ما انتقاد کرده باشد، می گوید: خدا رو شکر که به تلاش رسید. اگر آن شخص دوستتان نداشته باشد و به خاطر اینکه حالتان را بگیرد، انتقاد کرده باشد، می گوید: عجب اشتباهی کردما!

پس چه او ما را دوست داشته باشد و چه از ما متنفر باشد، در هر صورت با انتقادش به ما نفع می رساند. او هر طور آدمی که باشد، باعث رشد ما خواهد شد.

بنابراین انتقاد پذیری یعنی اینکه چطور طلای یک انتقاد را بیرون بکشیم.

وقتی کسی به ما سنگ پرتاب کرد، چه کار کنیم؟

معمولاً وقتی کسی با انتقادش به ما حمله می کند، در جوابش ما هم به او حمله می کنیم. بطور مثال اگر شخص به ما بگوید: خیلی بی مزه ای! در جواب می گوییم: نه! شما بامزه ای!

https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

بطور خلاصه در جواب انتقاداتی که به ما می شود، یا حمله می کنیم یا افسرده می شویم. بنابراین این مهارت را نداریم که در مواجهه با انتقاد چه کار کنیم. چون تا حالا کسی این موضوع را به ما آموزش نداده است.

در این مقاله به شما یاد می دهم که در مواجهه با توهین و انتقادات چه کار کنید. البته لازم است که جهت یادگیری این مهارت مهم، مدت های زیادی تمرین کنیم، اشتباه کنیم، اصلاح تا بالاخره آن را یاد بگیریم.

حل مسئله چیست؟
ادامه ی مطلب

چون سالیان سال یک روش اشتباه را رفته ایم و حالا می خواهیم آن را با یک روش درست جایگزین کنیم، راه سختی را در پیش رویمان داریم. شکل گیری یک مسیر عصبی جدید، نیاز به تمرین زیاد دارد.

چگونه به انتقادات پاسخ دهیم؟

راه مواجهه با توهین و انتقاد، به صورت فرمول زیر است:

  1. گوش دادن فعال
  2. تشکر از توجه
  3. ابراز تأسف
  4. سؤال پرسیدن (یافتن دلیل)
  5. جبران یا توضیح
  6. برنامه ریزی برای تغییر خودم (تغییر حس او نسبت به خودم یا تغییر واقعیت)

در ادامه به شرح هر یک از مراحل بالا خواهم پرداخت.

مرحله ی اول- گوش دادن فعال:

گوش دادن فعال یعنی در زمانی که او در حال انتقاد کردن از ماست، صحبت نکنیم و وسط حرفش نپریم. همچنین گارد نگیریم، حالت چهره مان عوض نشود، سرمان را تکان دهیم و با احترام به حرف هایش گوش دهیم. موبایل را هم کنار بگذاریم تا تمام توجهمان روی صحبت های شخص مقابل باشد.

جهت یادگیری بیشتر گوش دادن فعال، مهارت گوش دادن را بخوانید.

بطور معمول زمانی که از ما انتقاد می شود، به اشتباه یا فرار می کنیم یا حمله می کنیم. مثلاً وقتی می گوید: لباست خیلی زشته! یا به هم می ریزیم و به این فکر می کنیم که چه جوابی دهیم. یا خودمان را با تلویزیون یا گوشی موبایل مشغول می کنیم تا حواسمان پرت شود.

در این شرایط معمولاً با جواب های زیر، به او حمله می کنیم:

  • بالاخره ما رو هم دیدی؟!
  • برو بابا!
  • تو برو خودت رو درست کن!
  • خودت بدتر از منی! همینی که هست!
  • کی گفته؟!
  • شما معیاری؟!
  • کسی از تو نظر خواست؟!
  • به تو چه؟!
  • مگه فضولی؟!
  • به من چه کار داری؟!

در صورتی که با گوش دادن فعال، خیلی از انتقادات را  رد خواهیم کرد، چون شخص مقابل با خودش می گوید: وقتی من دارم ازش انتقاد می کنم، هیچی نمیگه! تازه به من توجه هم نشون میده!

وقتی شخصی در حال انتقاد کردن از طرف مقابل است، توقع دارد او به سرعت واکنش نشان دهد. حال اگر به جای واکنش نشان دادن، گوشی موبایل یا تلویزیون را خاموش کنیم و به او توجه نشان دهیم، از اینکه داریم با صبوری به حرف هایش گوش می دهیم، متعجب خواهد شد و جا می خورد!

با این کار، ناخودآگاه لحن و ادبیات غیرمحترمانه ی او به لحن و ادبیات محترمانه تری تبدیل خواهد شد.خیلی از وقت ها انتقاد در همین مرحله تمام می شود.

مرحله ی دوم- تشکر از توجه:

بعد از اینکه به حرف های او خوب گوش دادیم، بسته به شرایط، از توجه او تشکر کنیم:

  • مرسی که نظرت رو به من گفتی.
  • مرسی که برای من اهمیت قائل بودی.
  • مرسی از اینکه به من توجه کردی.
  • ممنونم که برام وقت گذاشتی.
  • ممنونم که من برات مهم هستم.
  • ممنونم که تو دل خودت نگه نداشتی، گفتی که زندگیمون بهتر شه.
  • خیلی خوشحالم از اینکه راجع به مشکلاتمون صحبت می کنی.
  • ممنونم که داری راهنماییم می کنی.
  • ممنونم که به رفتارهای من بی توجه نیستی.
  • متشکرم که ظاهر من برات اینقدر اهمیت داره که بهش وقت اختصاص دادی.
  • مرسی که به خودم گفتی چون می تونستی بری پشت سرم بگی. واقعاً ممنونم ازت.
  • ممنونم که پوشش من برات اهمیت داره و برام وقت گذاشتی.
  • ممنونم که به صحبت های من خیلی خوب گوش دادی.
  • مرسی که در خلوت بهم گفتی چون می تونستی تو جمع بهم بگی و ضایعم کنی.

هشدار: اگر شخص مقابل در حال دُشنام و فحش دادن به ماست، در این مرحله، نیاز به تشکر کردن نیست. دقت کنیم که تشکر کردن، معقول و مناسب باشد.

در این مرحله ی تشکر کردن، آن شخص دوباره متعجب خواهد شد! چون قبلاً هر بار که از کسی انتقاد کرده، یا واکنش شدیدی دریافت کرده یا دیده که طرف مقابل در خودش فرو رفته و سکوت کرده است. حالا از اینکه شخص مقابل تشکر می کند، متعجب می شود!

البته گاهی اوقات بهتر است، به جای تشکر کردن، چیز دیگری را بگوییم. مثلاً وقتی یک نفر به ما می گوید: خیلی بی مزه ای! بهتر است در جواب او به جای تشکر کردن، بگوییم: همین که نظرت رو گفتی، ارزشمنده.

https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

مرحله ی سوم- ابراز تأسف:

بعد از تشکر کردن، ابراز تأسف کنیم. به طور معمول ابراز تأسف را با عذرخواهی کردن اشتباه می گیریم. منظور من از ابراز تأسف، عذرخواهی کردن نیست. عذرخواهی کردن یعنی اینکه اعتراف کنیم که من اشتباه کردم.

مهارت گوش دادن چیست؟
ادامه ی مطلب

یادمان باشد در مرحله ی ابراز تأسف، از گفتن جمله ی ببخشید، خودداری کنیم. چون جمله ی ببخشید، به معنای عذرخواهی کردن است.

در این مرحله چون هنوز مشخص نیست مقصر ما هستیم یا نه، عذرخواهی نمی کنیم. فقط با گفتن جمله ی متأسفم، متأسف می شویم. کسی که در حال انتقاد کردن از ماست، ناراحت است. بنابراین از ناراحتی او ابراز تأسف می کنیم تا با حس وحال او همگام شویم.

جمله ی متاسفم، یعنی اینکه من ناراحتم. به طور مثال وقتی می بینیم کودکی خودش زمین می خورد، فقط متأسف و ناراحت می شویم. در این جا زمین خوردن او، تقصیر ما نبوده است.

اما وقتی کودک از دست خودمان به زمین بیوفتد، مقصر ما هستیم و چون اشتباه از ما بوده است، عذرخواهی می کنیم.

گفتن جمله ی متأسفم یعنی من از اینکه تو ناراحتی، خوشحال نیستم. یعنی من از اینکه تو ناراحتی،ناراحتم، چون هر دوی ما انسان هستیم.

در روابط زوجین، جمله ی متأسفم یعنی چون دوستت دارم و دوستم داری، ناراحتم که ناراحتی .چون برات مهم بودم و برام مهمی، از ناراحتی تو ناراحتم.

بنابراین در این مرحله ی ابراز تأسف؛  کمی با او همدلی کنیم. همدلی کردن یعنی اینکه با کلاممان نشان دهیم ناراحتی او را درک می کنیم.

بنابراین بسته به شرایط و اینکه طرف مقابل چه کسی است، یکی از جملات زیر را بگوییم:

  • متأسفم که رفتارم نظر شما رو جلب نکرده.
  • متأسفم که رفتارمون جوری بوده که نظرتون جلب نشده.
  • متأسفم که شرایط اونطوری که می خواستی پیش نرفته.
  • بابت این تأخیر، متأسفم.
  • خیلی متأسفم که شرایط طوری بوده که شما ناراحتی.
  • متأسفم که شما رو ناراحت می بینم.
  • متأسفم که رضایت ندارید.
  • ببین من واقعاً ناراحتم که تو ناراحتی.
  • چقدر حیف که از اون برنامه ی خوب، این خاطره ی بد تو ذهنت مونده.
  • متأسفم که این اتفاق افتاد.
  • متأسفم که نظرتون در مورد پوشش من جلب نشده.
  • الهی قربونت بشم که دوستش نداشتی (خطاب به همسر).

یادمان باشد که در این مرحله، قبول اشتباه نکنیم، چون هنوز معلوم نیست که ناراحتی او تقصیر ما بوده یا نه. مثلاً نگوییم: فکر نمی کردم ناراحت می شی. نمی دونستم ناراحت می شی.

مرحله ی چهارم- سؤال پرسیدن (یافتن دلیل):

در این مرحله، با پرسیدن سؤال، متوجه می شویم که آیا اشتباه از ما بوده یا نه. با انجام این کار می توانیم طلای انتقاد را در بیاوریم. چون دقیقاً متوجه می شویم که اشتباه  کار ما کجاست؟

بنابراین بعد از ابراز تأسف، سؤال بپرسیم. دلیل پرسیدن سؤال، در این مرحله این است که چون بیشتر مردم جامعه، درست انتقاد کردن را بلد نیستند، با انتقادشان شخصیت ما را زیر سؤال می برند.

به طور مثال می گویند:

  • تو چرا اینقدر دلقکی؟!
  • این چه حرفی بود که تو زدی؟! آبروی منو بردی! تو جمع ضایع ام کردی!
  • چرا این کار رو کردی؟!
  • تو چرا اینقدر بی مزه ای؟!
  • تو چرا اینقدر شلخته ای؟!
  • چرا اینقدر نفهمی؟!
  • چرا اینقدر بی تربیتی؟!
  • چرا اینقدر دروغگویی؟!
  • تو چرا اینقدر نچسبی؟!
  • تو نمی فهمی!
  • خیلی بی شخصیتی!
https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

او با گفتن این جمله ها، در حال توهین کردن به شخصیت ماست. ما نباید این اجازه را به او بدهیم. بنابراین از او سؤال می پرسیم تا انتقادش را از شخصیتمان به رفتارمان هدایت کنیم.

بنابراین بهتر است با یک لحن نگران و مضطرب، بپرسیم:

  • می تونم بدونم کدوم رفتار من این حس رو در شما ایجاد کرده؟ (با این سؤال، انگار مؤدبانه به او می فهمانیم که تو اجازه نداری به شخصیت من توهین کنی، تو فقط به رفتار من اشاره کن.)
  • ممکنه بفرمایید چه رفتاری مد نظر شما بود؟
  • ممکنه بفرمایید چه رفتاری می تونست بهتر باشه؟
  • مثلاً اگر گفت: این چه طرز ایستادنه؟! بپرسیم:ممکنه بگید ایستادن درست چطوریه؟
  • کدوم رفتارم باعث شده که شما این حس رو نسبت به من داشته باشید؟
  • می تونم بپرسم کدوم قسمت، نظر شما رو جلب نکرده؟
  • کدوم قسمت، شما رو رنجونده؟
  • اگر در پاسخ به سؤالات بالا گفت: کُلش! یا همه ی کارهات! بپرسیم: میشه چند تاشو بگی تا اصلاحش کنم؟ یا بپرسیم: خُب، حالا چه پیشنهادی برای من دارید؟
  • میشه بیشتر توضیح بدید؟
  • مثلاً اگر گفت: شوخی تون زننده بود! بپرسیم: میشه بیشتر توضیح بدید؟
  • میشه بپرسم این کار چه ایرادی داره؟
  • چون فلانی هم اونجا بود، ناراحت شدی؟
  • چون تو رو یاد فلان موضوع انداخت، ناراحت شدی؟
  • میشه دقیقاً بهم بگی کدوم کارم ناراحتت کرده؟
  • میشه بگید دلیل ناراحتی تون دقیقاً چیه؟
  • همون که من اونجا اینو گفتم، باعث شد ناراحت شی؟
  • میشه ازتون خواهش کنم یه خرده بیشتر توضیح بدید؟
  • ممکنه مثال بزنید تا بهتر متوجه بشم؟
  • ممکنه بگید لباسی که مناسب منه، چطوریه؟
  • الان چه پیشنهادی برای من دارید؟
هشدار: در زمان سؤال پرسیدن، نوع لحن ما بسیار اهمیت دارد. لحن ما باید به صورت ناراحت و مضطرب باشد. یادمان باشد بعد از این که او به سؤال ما پاسخ داد، با لحن بی تفاوت نگوییم: به خاطر همین بود؟! اینکه چیزی نیست!

دلیل دیگر سؤال پرسیدن، این است که وقتی کسی از ما انتقاد می کند، عصبانی است. پرسیدن سؤال، فرد عصبانی را کمی منطقی و آرام تر می کند. چون کسی که به سؤال پاسخ می دهد، مجبور است که برای جواب دادن، فکر کند.

مهارت تصمیم گیری چیست؟+مراحل
ادامه ی مطلب

البته یادمان باشد با پرسیدن اولین سؤال، ممکن است او پرخاش کند. مثلاً اگر بپرسیم: کدوم قسمت شما را رنجوند؟ ممکن است با عصبانیت بگوید: کُلش! در این شرایط بهتر است دوباره از او سؤال بپرسیم: خُب، چه پیشنهادی برای من دارید؟

و همینطور سؤال پرسیدن را ادامه دهیم تا کمی آرام تر شود.

در سؤال، دقیقًا به توهین او اشاره نکنیم. مثلًا نگوییم: کدوم کارم باعث شد شما فکر کنی که من بی شخصیتم؟ بلکه فقط کافیست بگوییم: کدوم کارم باعث شد که شما این حس رو داشته باشید؟

بنابراین با سؤال پرسیدن، سه تا هدف داریم:

  1. نشان دهنده ی توجه ما به شخص مقابل است.
  2. موضوع شفاف سازی می شود. با پرسیدن سؤال، می خواهیم دلیل نارضایتی را بطور دقیق بدانیم. مثلاً می پرسیم: چی باعث شد شما فکر کنید من بددهن هستم؟
  3. طرف مقابل با پرسیدن سؤال، آرام تر و منطقی تر می شود چون این کار، یک وقفه ایجاد می کند. وقتی از کسی که در حال گریه و زاری است، بپرسیم: ساعت چنده؟ برای مدتی گریه اش متوقف می شود تا جواب سؤال را بدهد! امتحان کنید!

بعضی ها برای تحقیر کردن از ما انتقاد می کنند. مثلاً در جلسه ی هیئت مدیره، یک نفر می گوید: فلانی محیط کار رو با خونه ی خاله اشتباه گرفته! اگر در جواب انتقاد او، سؤال بپرسیم: ممکنه بگید کدوم رفتار من باعث شده که چنین حسی رو داشته باشید؟ او مجبور می شود که منطقی باشد.

خیلی وقت ها مسئله در همین مرحله، حل خواهد شد.

مرحله ی پنجم- جبران یا توضیح:

بعد از پرسیدن سؤال و یافتن دلیل ناراحتی او، وارد مرحله ی جبران یا توضیح می شویم.

انتقاد به جا

اگر در حین سؤال پرسیدن، متوجه شدیم که انتقادش، موجه و به جاست، جبران کنیم.

در اینجا اکثر آدم ها فقط می گویند: ببخشید! عذرمی خوام! در این شرایط، گفتن ببخشید! کافی نیست و لازم است که جبران کنیم.

بسته به این که شخص مقابل ما کیست، مدل های جبران متفاوتی داریم.

اگر همسرمان هست:

  • بگوییم: برای جبرانش فردا شام بریم بیرون.
  • برایش هدیه بخریم.

اما وقتی که یک خرابکاری بزرگ کرده ایم و نمی دانیم چه بگوییم، بهتر است بگوییم:

  • واقعاً فکر نمی کردم که این کار می تونه روی تو اینقدر اثر منفی داشته باشه، نمی دونم برای جبرانش چه کار باید بکنم، تو به من بگو چه جوری جبران کنم؟واقعاً ازت کمک می خوام.

یا اگر طرف مقابل یکی از کاربران سایتمان است، به اعتبارش در سایت اضافه کنیم. یا به او کوپن تخفیف یا هدیه بدهیم. خلاصه که به او یک امتیاز واگذار کنیم.

گاهی اوقات متوجه می شویم که انتقادش به جاست اما همین الان آمادگی تغییر را نداریم. بطور مثال او خواسته که همین حالا آشغال های روی میزمان را جمع کنیم و الان خسته ایم! در این شرایط بگوییم: عزیزم درست می گی. حالا ایندفعه رو اجازه بده چون الان واقعاً خسته ام.

انتقاد نا به جا

اگر متوجه شدیم که انتقادش موجه نیست و نابه جاست، به او دلیل رفتارمان را توضیح دهیم.

در ویدئوی زیر مشاهده می کنید که خانم شیلا خداداد چطور به زیبایی جواب انتقاد چرا موهات سفید شده؟! چرا پیر شدی؟! را می دهد.

بطور مثال اگر می گوید: خیلی بی مزه ای! در جواب بگوییم: ممنونم. نظر شما محترمه. می دونید طنز، سلیقه ایه. من فکر می کنم اغلب آدم ها این سبکم رو می پذیرند.دهر چند نظر شما محترمه، اما من فکر می کنم اینجا با همدیگه اتفاق نظر نداریم. اما من شما رو دوست دارم و برام ارزشمند هستید. متشکرم.

اگر می گوید: چرا سر تا پا سرمه ای پوشیدی؟! در جواب بگوییم: ممنونم. می دونید، من به خاطر قوانین محیط کارم از سر تا پام سرمه ای پوشیدم.

اگر می گوید: چرا رنگ زرد پوشیدی؟! آخه این هم شد رنگ؟! در جواب بگوییم: ممنونم. نظر شما محترمه.می دونید، رنگ لباس، یک چیز سلیقه ایه. من رنگ زرد رو دوست دارم. هر چند نظر شما محترمه، اما فکر می کنم اینجا با هم اتفاق نظر نداریم. اما من شما رو دوست دارم و برام ارزشمند هستید. متشکرم.

چگونه خداحافظی کنیم؟
ادامه ی مطلب

اگر فکر می کنیم توضیح دادن دلیل رفتارمان، منجر به بحث و مجادله خواهد شد، بهترین کار این است که هیچ توضیحی ندهیم.

در این شرایط فقط از آن شخص تشکر کنیم و بگوییم که روی حرفش فکر خواهیم کرد:

  • ممنونم که نظرت رو در مورد من گفتی. حتماً سعی می کنم در موردش فکر کنم.

و واقعاً هم بعداً راجع به آن فکر خواهیم کردن. ولی الان در اینجا جای فکر و بحث کردن نیست.

مرحله ی ششم- برنامه ریزی برای تغییر خودم(تغییر حس او نسبت به خودم یا تغییر واقعیت)

بعد از پایان مراحل قبلی، اگر متوجه ایراد یا اشکالی در کارمان شدیم، اینکه فقط توضیح دهیم و بگوییم: خُب، باشه! فایده ای ندارد. بنابراین برای بیرون آوردن طلای انتقاد، بهتر است برای تغییر خودمان، برنامه ریزی کنیم.

به دلیل اینکه یک عمر به روش قبلی اشتباه عادت کرده ایم، تغییر کار سختی است و ممکن است فراموشش کنیم. بنابراین به طرف مقابل بگوییم: میشه ازت خواهش کنم هر دفعه بهم یادآوری کنی؟ چون ممکنه یادم بره.

نکته:وقتی طرف مقابل از من انتقاد می کند، مهم نیست که حرفش درست است یا نه. مهم این است که حسش نسبت به من خوب نیست. بنابراین بهتر است حسش را درست کنم.

بطور مثال او می گوید: خیلی بی مسئولیتی! با بررسی جواب سؤالمان، متوجه شده ایم که واقعاً مشکل از بی مسئولیتی ما نبوده است. ولی او این حس را داشته که ما بی مسئولیت هستیم. یا او این حس را دارد که ما بدقولیم و می پیچانیم!

نکته مهم:گاهی حس مهم تر از حقیقت است.بنابراین در اینجا به واقعیت کاری نداریم. حس خیلی مهم تر است .

پس اصلاً مهم نیست که ما بدقولیم یا نه. مهم این است که آن شخص چه حسی نسبت به ما دارد.

بطور مثال وقتی همسر می گوید: خیلی زیاد حرف می زنی!! مهم نیست که من زیاد حرف می زنم یا نه. مهم این است که همسر از من ناراحت و دلخور است و وقتی با من است، حالش خوش نیست.

وقتی مدیر می گوید: کم کاری می کنی!! مهم نیست که من کم کاری می کنم یا نه. اینکه حسش این است که من کم کاری می کنم، اهمیت دارد.

در این جور شرایط، فقط توضیح دادن و گفتن: خُب، باشه! فایده ای ندارد. لازم نیست چیزی را اثبات کنیم. بهتر است حس شخص مقابل را خوب کنیم.

بطور مثال لازم است گزارش کار روزانه دهم تا مدیر تصور نکند که من تنبلم! با گزارش کارم، او  احساس می کند که شب و روز در حال انجام فعالیت مُفید هستم. انجام این کار کوچک، ما را از اخراج شدن نجات خواهد داد و روی میزان درآمد ما تأثیر مثبت خواهد گذاشت.

یا اگر در حین انجام کار، مسئله ای برایم پیش آمد، بلافاصله گزارشش دهم تا به جای حس پیچاندن، حس عزیز بودن به دست بیاورم. چون اگر هیچ خبری از خودم ندهم، او از کجا بفهمد که دچار یک مسئله شده ام؟!

بدون خبر دادن، او تصور می کند که من خیلی بدقولم و دارم می پیچانم.

یادمان باشد حتی اگر شخصی از سر حسادت از ما انتقاد کرده، دقت کنیم که به چه چیزی گیر داده است؟ آنوقت برویم و همان را اصلاح کنیم. اینطوری روز به روز در زندگی و کارمان بهتر می شویم(طلای انتقاد).

دوستان خوبم پیاده سازی این شش مرحله در عمل، چندان راحت نیست. تنها راه مسلط شدن به آن، تمرین زیاد است. لازم است بارها اشتباه کنیم، اصلاحش کنیم و ناامید نشویم و ادامه دهیم. اینکه اوایل کار، اشتباه کنیم، کاملاً طبیعی و بخشی از مسیر یادگیری است.

حالا تصور کنید یک نفر می آید و از شما انتقاد می کند. در ذهنتان با این شش مرحله، به آن شخص جواب دهید:

  1. گوش دادن فعال
  2. تشکر از توجه
  3. ابراز تأسف
  4. سؤال پرسیدن (یافتن دلیل)
  5. جبران یا توضیح
  6. برنامه ریزی برای تغییر خودم (تغییر حس او نسبت به خودم یا تغییر واقعیت)

گفتگوی زیر را در ذهنتان تصور کنید:

می گوید: عجب آدم گندی هستی تو! همه جا آبروم رو می بری!

جواب: متأسفم که ناراحت شدی. می شه بپرسم کدوم رفتارم ناراحتت کرده؟

می گوید: همه ی کارهات!

جواب: چند تا شو می گی تا بتونم اصلاحش کنم؟

به چه انتقادهایی با فرمول شش مرحله ای بالا جواب ندهیم؟

  • خیلی بی ربط هستند: مثلاً وقتی حین رانندگی یک نفر به ما می گوید: هوووو! تو برو بشین پُشت گاری! چون این توهین موقتی است و دیگر پیش نمی آید، لازم نیست جواب او را بدهیم.پس در اینجا که ارتباطی با آن شخص نداریم، بهتر است کاملاً به او بی توجه باشیم.البته خوب است که به این فکر کنیم دفعه بعد چطوری رانندگی کنم که بهم اینو نگن؟
  • یک عده از آدم ها، کارشان فقط انتقادکردن است و با انتقاد فقط وقت ما را تلف می کنند.
10 روش برخورد با افراد حسود
ادامه ی مطلب

اگر این مدل آدم می گوید: کارت اشتباه بود! بگوییم: آره، بیشتر باید راجع بهش فکر کنم.

یا اگر می گوید: تو چرا اینطوری هستی؟! جواب: به هر حال هر آدمی یک سری ویژگی داره، حالا بعداً راجع بهش صحبت می کنیم!

اینجور افراد چون کارشان حالگیری آدم هاست، عاشق بحث کردن هستند! بنابراین بهتر است مانند مثال های بالا از بحث کردن با آنها و تلف شدن انرژی مان خودداری کنیم.

در واقع هر کاری که انجام می دهیم، یک عده می گویند: اشتباهه! یک کار را نام ببرید که همه ی آدم های دنیا با آن اتفاق نظر داشته باشند. هیچ کاری نیست! داستان ملانصرالدین و خرش را یادتان می آید؟

  • وقتی شخص در حال کتک کاری با ماست و همزمان انتقاد هم می کند، نیاز به پاسخگویی با این فرمول نیست!
  • وقتی شخص دارد به ما دُشنام می دهد، نیاز به پاسخگویی با این فرمول نیست!

بطور مثال می گوید: فلان فلان شده! در این شرایط به او بگوییم: لطفاً محترمانه در چارچوب صحبت کنید تا با هم به گفتگو ادامه بدیم. ممنون میشم مورد دقیق رو بفرمایید که چی هست. چون اگه بی احترامی کنید من نمی تونم چیزی رو تغییر بدم. شما الان از یه چیزی ناراضی هستید و می خواهید تغییری اتفاق بیوفته. به من بفرمایید چیه تا اصلاحش کنم.

اگر از همان اول می دانیم که اشتباه از ما بوده، بطور مثال کاری را خراب کرده ایم و همکارمان ما را مسخره می کند و به ما می گوید: خاک تو سرت! گند زدی به شرکت! احمق! در جوابش بگوییم: بله ،من اشتباه کردم. عذرخواهی می کنم. ولی فکر می کنم بدون توهین هم می تونیم صحبت کنیم. به من می گی برای جبران این اشتباه، الان چه کار می تونم بکنم؟

تکنیک سراب دریایی:

وقتی یک نفر از ما انتقاد نابجا می کند یا به ظاهر ما که نمی توانیم تغییرش دهیم، ایراد وارد می کند:

  • شکمت خیلی بزرگه!
  • سواد نداری!
  • چه ایده مزخرفی!
  • این مزخرف ها چیه تو این کلاس ها بهت یاد دادن؟!

جواب های اشتباه به سؤالات بالا، به صورت زیر هستند:

  • نه، بزرگ نیست!
  • اتفاقاً خیلی هم باسوادم!
  • خیلی هم خوبه!
  • خیلی هم عالی هستند!

جواب درست این است که بگوییم:

  • آره، ممکنه بزرگ باشه!
  • آره، ممکنه بی سواد باشم!
  • آره، ممکنه از نظر بعضی ها مزخرف باشه!
  • آره، ممکنه از دید بعضی ها مزخرف باشه!

بنابراین در این جور مواقع، بحث نکنیم. چون بحث کردن فقط اعصاب ما را خرد می کند و ما را به جایی نمی رساند. پس با آنها کل کل نکنیم.

نقل قول: به کسانی که به شما حسودی می کنند، احترام بگذارید. زیرا آنها کسانی هستند که از صمیم قلب معتقدند: شما بهتر از آنها هستید.

وقتی می بینیم شخصی مدام با انتقادات نابجایش درصدد تخریب ماست، این جمله ی بالا به ما کمک می کند. البته طبق آموزش های این مقاله یاد گرفتیم که چگونه طلای انتقادات نابجا را هم در جهت رشد خودمان دربیاوریم.

اگر دوست نداریم به یک سؤال جواب دهیم، چه کار کنیم؟

در این شرایط، بهترین راه این است که از روش هایی که در مقاله ی روش پاسخ ندادن به سؤالات، توضیح داده ام، استفاده کنیم.

دوستان عزیز در این مقاله یاد گرفتیم که در جواب انتقاد، چه بگوییم تا طلای آن را دربیاوریم. فرمول مواجه شدن با انتقادات به صورت زیر است:

  1. گوش دادن فعال
  2. تشکر از توجه
  3. ابراز تأسف
  4. سؤال پرسیدن (یافتن دلیل)
  5. جبران یا توضیح
  6. برنامه ریزی برای تغییر خودم(تغییر حس او نسبت به خودم یا تغییر واقعیت)

دوستان خوبم با به کارگیری روش هایی که در این مقاله یاد گرفتیم، دیگر از انتقادات نه اذیت می شویم و نه به ما توهین می شود.

جهت یادگیری بهتر مهارت انتقاد پذیری و انتقاد کردن، محصول آموزشی زیر را تهیه کنید:

فیلم کارگاه شخصیت آهنین

دوستان عزیز، مرا در اینستاگرام فالو کنید تا از مطالب آموزشی رایگان مفید در زمینه ی مهارت های ارتباطی، بهره مند شوید. جهت فالو کردن، روی لینک زیر بزنید:

اینستاگرام من

برگرفته از:

کتاب تیغ

کتاب ارتباط مؤثر به زبان آدمیزاد

رسالت من این است که دانش و مهارتم را در زمینه ی علم ارتباطات زیاد کنم و با کیفیت مناسب به دیگران آموزش دهم تا در کنار یکدیگر، کشورمان ایران را جای بهتری برای زندگی کنیم.

اینستاگرام من
مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۱۲ دیدگاه برای این مطلب ثبت شده است

  1. reza
    ۸:۳۴ ۱۳۹۷/۱۱/۱۱

    با سلام
    وقتی این مطلب را می خوندم، کلی صحنه و اتفاق هایی که به عنوان مثال در اینجا اورده شده است برای شخص خودم اتفاق افتاده و مطمئنم باز اتفاق خواهد بود. واقعا جای خالی این مباحث ارزشمند و این محتواهای کاملا کاربردی در مدارس و دانشگاه ها ما دیده میشه. امیدوارم پای این مباحث ارزشمند برای داشتن زندگی لذت بخش به مدارس و دانشگاه ها کشیده بشه تا شاهد این همه تنش نباشیم.
    بنده به نوبه خودم از شما بابت این مطلب مفید که هم مثال های قابل درک استفاده کردید و هم راه کارهای عملی ارائه کردید،تشکر می کنم.

    • مریم معتمد پویا
      ۱۲:۱۹ ۱۳۹۷/۱۱/۱۱

      آقای نوروزی خوشحالم که این مقاله برای شما کاربردی بود.
      بله ،حق با شماست،ای کاش مهارت های زندگی در مدارس و دانشگاه های ایران تدریس شود.چون همه ما برای زندگی بهتر و کسب آرامش، نیازمند آموختن مهارت های زندگی هستیم.
      متاسفانه اکثر تحصیل کرده ها و مختصصان کشورمان چیزی از مهارت های زندگی نمی دانند،بنابراین زندگی به کامشان تلخ می شود.
      متشکرم از توجهتون و وقتی که برای خواندن این مقاله گذاشتید.

  2. زهرا
    ۱۰:۴۹ ۱۳۹۸/۱۰/۱۷

    خواهش میکنم مجدد برگزار کنید

    • مریم معتمد پویا
      ۹:۱۹ ۱۳۹۸/۱۰/۱۸

      در سایتم و اینستاگرام در مورد برنامه ی کارگاه های آینده ام، اطلاع رسانی خواهم کرد.

  3. ص
    ۱۱:۲۴ ۱۳۹۸/۱۲/۱۵

    سلام خانم معتمد پویای عزیز
    خیلی متشکرم از مطالبی که میگذارید واقعا کمک کننده است و به زبان ساده ای گفته شده ،مدتهاس دنبال چنین چیزی بودم سایت مفیدی دارید ،ممنون بابت وقتی که میگدارید

    • مریم معتمد پویا
      ۵:۲۹ ۱۳۹۸/۱۲/۱۸

      از ابراز لطف شما خوشحالم چون دلم می خواهد مفید و مؤثر باشم.

  4. الناز
    ۸:۲۴ ۱۳۹۹/۱۰/۲۵

    سلام سرکار خانم
    واقعا عالی و جامع و کاربردی
    بسیار ممنونم

    • مریم معتمد پویا
      ۹:۱۶ ۱۳۹۹/۱۰/۳۰

      الناز خانم خوشحالم که براتون کاربردی بوده.

  5. Mohadese
    ۱:۳۶ ۱۴۰۰/۰۱/۱۲

    مقاله بسیار مفیدی بود.
    خوشحالم افرادی هستند که این موضوعات مهم در بحث ارتباطات را آموزش می دهند.

    • مریم معتمد پویا
      ۳:۴۲ ۱۴۰۰/۰۱/۱۶

      ممنونم از انرژی خوبتون
      موفق باشید.