انتقاد پذیری چیست؟

انتقاد پذیری چیست؟

قبول دارید یک انتقاد، ممکن است یک روزمان را کاملا خراب کند؟قبول دارید با یک انتقاد، ممکن است سه چهار روز بی انگیزه و پنچر شویم؟قبول دارید با یک انتقاد تا چند روز حالمان گرفته است و انگیزه نداریم که کار کنیم؟ انتقاد پذیری چیست؟

وقتی کسی از ما انتقاد می کند،بدن ما واکنش نشان می دهد و ما را از پا درمی آورد.در این شرایط، آماده جنگیدن می شویم.هیچ انسان سالمی از انتقاد خوشش نمی آید.آدم های هوشیار از نتیجه ی انتقاد خوششان می آید.

همه میگویند: انتقاد باید سازنده باشه.اما واقعیت این است که حتی اگر نیتمان هم مثبت باشد،اینقدر بد انتقاد می کنیم که نه تنها شخص خوشش نمی آید،بلکه حس منفی هم دارد.هیچ کس نمی گوید:آخ جون! انتقاد!

برخی از انتقادات رایج در جامعه ما به صورت زیر هستند:

  • چقدر فس فس می کنی!
  • چقدر شلخته ای!
  • این چه حرفی بود که تو زدی؟ آبروی منو بردی! تو جمع ضایع ام کردی!
  • برای چی این کار رو کردی؟
  • آخه اون چه کاری بود کردی؟
  • تو چرا اینقدر دلقکی؟
  • خیلی بی مزه ای!
  • لباست خیلی زشته!
  • لباست اصلا بهت نمیاد!
  • این چه لباسیه پوشیدی؟!
  • لباس شما اصلا در شأن یک سخنران نیست!
  • بی شخصیت!
  • نمی فهمی!

شما در طول روز ، چند تا انتقاد می شنوید؟

وقتی کسی از ما انتقاد می کند،احساس می کنیم که تکه سنگی سمت ما پرتاب شده است.این احساس منفی در بین ما ایرانی ها بیشتر وجود دارد، چون آدم ها روش انتقاد کردن درست را نمی دانند.بنابراین با یک انتقاد، فکر می کنیم زیر سوال رفته ایم و به ما گیر داده اند.پس این موقعیت را خطرناک می دانیم.هر کدام از ما وقتی کلمه انتقاد را می شنویم،تصویر زیر در ذهنمان شکل می گیرد:

https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

انتقاد پذیری چیست؟

انتقاد درد دارد و برای هیچ کس خوشایند نیست.آدم های عاقل از نتیجه ی انتقاد خوششان می آید.انتقاد پذیری یعنی اینکه من سختی انتقاد را تحمل می کنم تا یک چیزی از آن یاد بگیرم.

بنابراین انتقاد ،مثل یک سنگ است که به سمت ما پرتاب می شود.هنر ما این است که به جای اینکه پناه بگیریم یا فرار کنیم یا حمله کنیم ،  سنگ را بگیریم، بشکنیم و سکه ی طلای داخل آن را در بیاوریم.در حقیقت در داخل سنگ انتقاد، یک سکه طلا قرار دارد.

انتقاد پذیری، راه موفقیت انسان هایی هست که از بدترین ها ،برای خودشان بهترین ها را می سازند.شرکت ها و آدم های موفق دائما روی نظرسنجی ها که خیلی هم برایشان دردناک است، کار می کنند.

https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

آدم هایی که به ما انتقاد می کنند،دو دسته هستند:

  • از سر دلسوزی و محبت
  • از سر دشمنی

انتقاد هایی که ما وارد می شود نیز دو دسته هستند:

  • به جا و به حق
  • نا به جا و به نا حق

در تمام چهار حالت بالا می توانیم از انتقاد، چیزی را یاد بگیریم.چون اگر که به جا باشد،رفعش می کنیم.اگر نا به جا باشد،جلویش را می گیریم.

حالا اگر آن شخص از سر محبت از ما انتقاد کرده باشد،می گوید خدا رو شکر که به تلاش رسید.اگر دوستتان نداشته باشد و به خاطر اینکه حالتان را بگیرد،انتقاد کرده باشد،میگوید: عجب اشتباهی کردما!

بنابراین چه او ما را دوست داشته باشد و چه از ما متنفر باشد،در هر صورت به ما نفع می رساند.او هر جور آدمی که باشد،باعث رشد ما می شود.

پس انتقاد پذیری یعنی اینکه چطوری طلای انتقاد را بیرون بکشیم.

وقتی کسی به ما سنگ پرت کرد،چه کار کنیم؟

در دنیای واقعی، وقتی کسی به ما با انتقاد حمله می کند، در جوابش ما هم به او حمله می کنیم.بطور مثال اگر یکی به ما بگوید:خیلی بی مزه ای ! در جواب می گوییم: شما بامزه ای!

https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

بطور خلاصه در جواب انتقاداتی که به ما می شود،یا حمله می کنیم یا افسرده می شویم.بنابراین بلد نیستیم در مواجهه با انتقاد چه کار کنیم.چون تا حالا کسی این مسئله را به ما آموزش نداده است.

در این مقاله به شما یاد می دهم که در مواجهه با انتقاد چه کار کنیم.البته لازم است که مدت های زیادی تمرین کنیم تا یاد بگیریم.چون سالیان سال، یک روش اشتباه را رفته ایم و حالا می خواهیم آن را با یک روش درست جایگزین کنیم.شکل گیری مسیر عصبی جدید، نیاز به تمرین زیاد دارد.

چگونه به انتقادات پاسخ دهیم؟

راه مواجهه با انتقادات و انتقاد پذیری به ترتیب به صورت فرمول زیر است:

  1. گوش دادن فعال
  2. تشکر از توجه
  3. ابراز تاسف
  4. سوال (یافتن دلیل)
  5. جبران یا توضیح
  6. برنامه ریزی برای تغییر خودمون(تغییر حس او نسبت به ما یا تغییر واقعیت)

در اینجا به شرح هر یک از موارد بالا می پردازم.

اول- گوش دادن فعال:

یعنی در زمانی که او در حال انتقاد کردن از ماست،حرف نزنیم.حواسمان باشد که وسط حرفش نپریم.گارد نگیریم.حالت چهره مان عوض نشود.سرمان را تکان دهیم و با احترام گوش دهیم.موبایل را هم کنار بگذاریم.تمام توجهمان را روی صحبت های شخص مقابل بگذاریم.جهت یادگیری بیشتر گوش دادن فعال،پیشنهاد می کنم مقاله زیر را نیز بخوانید:

مهارت گوش دادن چیست؟

ما معمولا هنگامی که از ما انتقاد می شود به اشتباه یا فرار می کنیم یا حمله.مثلا وقتی میگه لباست خیلی زشته،یا بهم می ریزیم و راجع به انتقادش فکر می کنیم که چه جوابی دهیم.یا خودمان را با تلویزیون یا موبایل مشغول می کنیم تا حواسمان پرت شود.

یا با جواب های زیر به او حمله می کنیم:

  • بالاخره ما رو هم دیدی؟!
  • برو بابا!
  • تو برو خودت رو درست کن!
  • خودت بدتر از منی!همینی که هست!
  • کی گفته؟!
  • شما معیاری؟!
  • کسی از تو نظر خواست؟!
  • به تو چه؟!
  • مگه فضولی؟!
  • به من چه کار داری؟!

در صورتی که با گوش دادن فعال کلی از انتقادات را  رد می کنیم.چون شخص مقابل با خودش می گوید:وقتی من دارم ازش انتقاد می کنم،هیچی نمیگه!تازه به من توجه هم نشون میده!

وقتی آدم ها از کسی انتقاد می کنند، توقع دارند شخص مقابل سریع واکنش نشان دهد.وقتی گوشی یا تلویزیون را خاموش کنیم و به او توجه نشان دهیم، او از اینکه ما داریم با صبوری به حرف هایش گوش می دهیم،تعجب می کند.بنابراین جا می خورد!

اینطوری ناخودآگاه، لحن و ادبیات غیرمحترمانه ی  او به لحن و ادبیات محترمانه تر تبدیل می شود.خیلی وقت ها انتقادات در همین مرحله تمام می شوند.

دوم- تشکر از توجه:

بعد از اینکه خوب به حرف های او گوش دادیم،بسته به شرایط و طرف مقابلمان به او یکی از جملات زیر را بگوییم:

  • مرسی که نظرت رو به من گفتی.
  • مرسی که برای من اهمیت قائل بودی.
  • مرسی از اینکه به من توجه کردی.
  • ممنونم که برام وقت گذاشتی.
  • ممنونم که من برات مهم ام.
  • ممنونم که تو دل خودت نگه نداشتی،گفتی که زندگیمون بهتر شه.
  • خیلی خوشحالم از اینکه راجع به مشکلاتمون صحبت می کنی.
  • ممنونم که داری راهنمایی ام می کنی.
  • ممنونم که به رفتارهای من بی توجه نیستی.
  • متشکرم که ظاهر من برات اینقدر اهمیت داشت که وقت اختصاص دادی.
  • مرسی که به خودم گفتی چون می تونستی بری پشت سرم بگی.واقعا ممنونم ازت.
  • ممنون که پوشش من برات اهمیت داره و برام وقت گذاشتی.
  • ممنون که به صحبت های من خیلی خوب گوش دادی.
  • مرسی که در خلوت بهم گفتی چون می تونستی تو جمع بهم بگی و ضایع ام کنی.

هشدار: البته اگر شخص در حال دُشنام و فحش دادن به ماست،در این مرحله نیاز به تشکر نیست.بنابراین دقت کنیم که تشکر، معقول و مناسب باشد.

در این مرحله آن شخص دوباره تعجب می کند! چون هر بار از کسی انتقاد کرده، یا از شخص مقابل واکنش شدید دریافت کرده یا دیده که طرف مقابل در خودش فرو رفته و افسرده شده است.حالا تعجب می کند که  وقتی این شخص انتقاد را شنیده،تشکر هم می کند!

البته گاهی می شود تشکر را نگفت.مثلا وقتی یکی به ما می گوید:خیلی بی مزه ای! بهتر است در جواب او به جای تشکر کردن بگوییم: همین که نظرت رو گفتی، ارزشمنده.

https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

سوم- ابراز تاسف:

بعد از تشکر ،ابراز تاسف می کنیم.ما معمولا تاسف را با عذرخواهی اشتباه می گیریم.منظور من از ابراز تاسف،عذرخواهی نیست.عذرخواهی یعنی اینکه من اشتباه کردم. یادمان باشد در این مرحله ،از گفتن کلمه ببخشید،بپرهیزیم.چون کلمه ببخشید یعنی عذرخواهی.

متاسفم، یعنی اینکه من ناراحتم.به طور مثال وقتی می بینیم بچه ای زمین خورد،فقط متأسف و ناراحت می شویم.این جا مقصر ما نبوده ایم.اما وقتی بچه از دست خودمان بیوفتد،مقصر ماییم.چون اشتباه از ما بوده.پس عذرخواهی می کنیم.

در این مرحله چون هنوز مشخص نیست مقصر ما هستیم یا نه، عذرخواهی نمی کنیم.فقط متأسف می شویم.چون کسی که در حال انتقاد کردن از ماست، ناراحت است.پس از ناراحتی او متأسف می شویم.

متاسفم یعنی من خوشحال نیستم از اینکه تو ناراحتی.یعنی از اینکه تو ناراحتی،منم ناراحتم،چون هر دو انسانیم.یا در روابط زوجین یعنی چون دوستت دارم و دوستم داری ناراحتم که ناراحتی.چون برات مهم بودم و برام مهمی از ناراحتی تو ناراحتم.

بنابراین در این مرحله  کمی با او همدلی می کنیم.همدلی کردن یعنی اینکه با کلاممان نشان دهیم ناراحتی او را درک می کنیم.بنابراین بسته به شرایط و اینکه طرف مقابل چه کسی است،یکی از جملات زیر را می گوییم:

  • متاسفم که رفتار من نظر شما را جلب نکرد.
  • متاسفم که رفتارمون جوری بوده که نظرتون جلب نشده.
  • متاسفم شرایط اونطوری که می خواستی پیش نرفته.
  • بابت این تاخیر متاسفم.
  • خیلی متاسفم که شرایط طوری بوده که شما ناراحتی.
  • متاسفم که شما رو ناراحت می بینم.
  • متاسفم که رضایت ندارید.
  • ببین من واقعا ناراحتم که تو ناراحتی.
  • چقدر حیف که از اون برنامه ی خوب،این خاطره ی بد تو ذهنت مونده.
  • متاسفم که این اتفاق افتاد.
  • متأسفم که نظرتون در مورد پوشش من جلب نشد.
  • الهی قربونت بشم که دوستش نداشتی(خطاب به همسر)

حواسمان باشد که در این بخش قبول اشتباه نکنیم،چون هنوز معلوم نیست که تقصیر ما هست یا نه.مثلا نگوییم:فکر نمی کردم ناراحت می شی.نمی دونستم ناراحت می شی.

چهارم- سوال(یافتن دلیل):

در این بخش با پرسیدن سوال متوجه می شویم که آیا اشتباه از ما بوده یا نه.در مرحله می توانیم طلای انتقاد را در بیاوریم.چون دقیقا متوجه می شویم که اشتباه  کار ما کجاست؟

بنابراین بعد از ابراز تاسف،سوال بپرسیم.دلیل پرسیدن سوال در این مرحله این است که بیشتر مردم ایران درست انتقاد کردن را بلد نیستند.در نتیجه با انتقادشان شخصیت ما را زیر سوال می برند.مثلا می گویند:

  • تو چرا اینقدر دلقکی!؟
  • این چه حرفی بود که تو زدی؟ آبروی منو بردی! تو جمع ضایع ام کردی!
  • چرا این کار رو کردی؟
  • تو چرا اینقدر بی مزه ای!؟
  • تو چرا اینقدر شلخته ای!؟
  • چرا اینقدر نفهمی!؟
  • چرا اینقدر بی تربیتی!؟
  • چرا اینقدر دروغگویی!؟
  • تو چرا اینقدر نچسبی!؟
  • تو نمی فهمی!
  • خیلی بی شخصیتی!
https://motamedpooya.com/ انتقادپذیری چیست؟

با این جمله ها او در حال توهین کردن به شخصیت ماست.ما نباید این اجازه را به او بدهیم.بنابراین از او سوال می پرسیم تا انتقادش را از شخصیتمان به رفتارمان هدایت کنیم.بنابراین بهتر است بپرسیم:

  • می تونم بدونم کدوم رفتار من این حس رو در شما ایجاد کرده؟ (با این سوال، انگار مودبانه به او می فهمانیم که تو اجازه نداری به شخصیت من توهین کنی،تو فقط به رفتار من اشاره کن.)
  • ممکنه بفرمائید چه رفتاری مد نظر شما بود؟
  • ممکنه بفرمائید چه رفتاری می تونست بهتر باشه؟
  • کدوم رفتارم باعث شد شما این حس رو نسبت به من داشته باشید؟
  • می تونم بپرسم کدوم قسمت نظر شما رو جلب نکرده؟
  • کدوم قسمت شما رو رنجونده؟
  • اگر در پاسخ به سؤالات بالا گفت کُلش! یا همه ی کارهات! بپرسیم: میشه چندتا شو بگی تا اصلاحش کنم؟ یا بپرسیم: خُب،حالا چه پیشنهادی برای من دارید؟
  • اگه گفت: شوخی تون زننده بود! بپرسیم:میشه بیشتر توضیح بدید؟
  • میشه بپرسم این کار چه ایرادی داره؟
  • یا اگه گفت: این چه طرز ایستادنه؟! بپرسیم:ایستادن درست چطوریه؟
  • چون فلانی هم اونجا بود،ناراحت شدی؟
  • چون تو رو یاد فلان انداخت ناراحت شدی؟
  • دقیقا میشه بهم بگی کدوم کارم ناراحتت کرده؟
  • میشه بگید دلیل ناراحتی تون دقیقا چیه؟
  • همون که من اونجا اینو گفتم، باعث شد ناراحت شی؟
  • میشه ازتون خواهش کنم یه خورده بیشتر توضیح بدید؟
  • میشه مثال بزنید؟
  • میشه بگید لباسی که مناسب منه، چطوریه؟
  • الان چه پیشنهادی برای من دارید؟
  • میشه بیشتر توضیح بدید؟
هشدار: در این مرحله، لحن ما خیلی مهمه.لحن ما باید ناراحت و مضطربانه باشد.حواسمان باشد بعد از این که جواب داد با لحن بی تفاوت نگوییم:به خاطر همین بود؟!

یک دلیل دیگر سوال پرسیدن این است که وقتی کسی از ما انتقاد می کند،عصبانی است.پرسیدن سوال، فرد عصبانی را کمی منطقی و آرام می کند.چون کسی که به سوال جواب می دهد، مجبور است که منطقی فکر کند.

البته حواسمان باشد با پرسیدن یک سوال ، ممکن است پرخاشگری کند.مثلا اگر بپرسیم:کدوم قسمت شما را رنجوند؟ ممکن است با عصبانیت بگوید: کُلش! در این شرایط بهتر است دوباره از او سوال بپرسیم که: خُب،چه پیشنهادی برای من دارید؟ و همینطور سوال پرسیدن را ادامه دهیم تا کمی آرام تر شود.

در قسمت سوال، دقیقا به توهین او اشاره نکنیم.مثلا نگوییم: کدوم کارم باعث شد شما فکر کنی که من بی شخصیتم؟کافیست بگوییم: کدوم کارم باعث شد که شما این حس رو داشته باشی؟

بنابراین با سوال پرسیدن سه هدف داریم:

  1. نشان دهنده توجه ما به شخص مقابل است.
  2. شفاف سازی می کنیم.با سوال می خواهیم دلیل نارضایتی را دقیقا بدانیم.مثلا بپرسیم: چی شد که باعث شد شما فکر کنید من بددهن هستم؟
  3. او با سوال، آرام و منطقی می شود.چون پرسیدن سوال، وقفه ایجاد می کند.وقتی از کسی که در حال گریه و زاری است، بپرسیم: ساعت چنده؟ برای مدتی گریه اش متوقف می شود تا جواب سؤال را بدهد!امتحانش کنید.

بعضی ها برای تحقیر کردن از ما انتقاد می کنند.مثلا در جلسه هیت مدیره یک نفر می گوید: فلانی محیط کار رو با خونه ی خاله اشتباه گرفته! اگر در جواب او بپرسیم:کدوم رفتار من باعث شده که چنین حسی رو داشته باشید؟مجبور می شود که منطقی باشد.خیلی وقت ها، مسئله در همین مرحله حل می شود.

پنجم- جبران یا توضیح:

بعد از پرسیدن سوال و یافتن دلیل ناراحتی او، وارد مرحله جبران یا توضیح می شویم.

انتقاد به جا

اگر حین سوال پرسیدن متوجه شدیم که انتقادش، موجه و به جا است، جبران کنیم.

اینجا اکثر آدم ها به اشتباه فقط می گویند: ببخشید! عذرمی خوام! در این شرایط گفتن ببخشید، کافی نیست و لازم است که جبران کنیم.

بسته به این که شخص مقابل ما کیست،مدل های جبران متفاوتی داریم.

اگر همسرمان هست:

  • به او  بگوییم: برای جبرانش فردا شام بریم بیرون.
  • برایش هدیه بخریم.

اما وقتی که یک خرابکاری بزرگ کرده ایم و نمی دانیم چه بگوییم،بهتر است بگوییم:

  • واقعا فکر نمی کردم که این کار می تونه روی تو اینقدر اثر منفی داشته باشه،نمی دونم برای جبرانش چه کار باید بکنم،تو به من بگو چه جوری جبران کنم؟واقعا ازت کمک می خوام.

یا اگر یکی از کاربران سایتمان هست، به اعتبارش در سایت اضافه کنیم.یا به او کوپن تخفیف یا هدیه بدهیم.خلاصه که به او یک امتیاز دهیم.

گاهی اوقات انتقادش به جاست.اما همین الان آمادگی تغییر را نداریم.بطور مثال او خواسته که همین حالا آشغال های روی میزمان را جمع کنیم و الان خسته ایم! در این شرایط بگوییم: عزیزم درست می گی.حالا ایندفعه رو اجازه بده چون الان واقعا خسته ام.

انتقاد نا به جا

اگر متوجه شدیم که انتقادش موجه نیست و نابه جاست،به او دلیل رفتارمان را توضیح دهیم.

بطور مثال اگر او گفته که خیلی بی مزه ای در جواب بگوییم:ممنونم.نظر شما محترمه.می دونید، طنز سلیقه ایه.من فکر می کنم اغلب آدم ها این سبکم رو می پذیرند.هر چند نظر شما محترمه،اما فکر می کنم اینجا با هم اتفاق نظر نداریم.اما من شما رو  دوست دارم و برام ارزشمند هستید.متشکرم.

یا اگر او گفته که چرا سرتاپا سرمه ای پوشیدی؟! در جواب بگوییم:ممنونم.می دونید، من به خاطر محیط کارم از سر تا پام سرمه ای پوشیدم.

یا اگر او گفته که چرا رنگ زرد پوشیدی؟ اینم شد رنگ؟! در جواب بگوییم: ممنونم.نظر شما محترمه.می دونید، رنگ لباس، یک چیز سلیقه ایه.من رنگ زرد رو دوست دارم.هر چند نظر شما محترمه،اما فکر می کنم اینجا با هم اتفاق نظر نداریم.اما من شما رو  دوست دارم و برام ارزشمند هستید.متشکرم.

اگر فکر می کنیم توضیح دادن دلیل رفتارمان، منجر به بحث و مجادله می شود، بهترین کار این است که هیچ توضیحی ندهیم.در این شرایط از آن شخص تشکر کنیم و بگوییم که روی حرفش فکر خواهیم کرد:

  • ممنونم که نظرت رو در مورد من گفتی.حتما در موردش فکر می کنم.

ششم- برنامه ریزی برای تغییر خودمون(تغییر حس او نسبت به ما یا تغییر واقعیت)

بعد از پایان این مراحل اگر متوجه ایراد یا اشکالی در کارمان شدیم، اینکه فقط توضیح دهیم و بگوییم: خُب، باشه! فایده ای ندارد.بنابراین برای تغییر خودمان، برنامه ریزی کنیم.همچنین به دلیل اینکه تغییر برایمان سخت است به طرف مقابل بگوییم:میشه ازت خواهش کنم هر دفعه بهم یادآوری کنی؟چون ممکنه یادم بره.

نکته:وقتی طرف مقابل از من انتقاد می کند،مهم نیست که حرفش درست است یا نه.مهم این است که حسش به من بد است.بنابراین باید حسش را درست کنم.

مثلا او گفته که: خیلی بی مسئولیتی! با بررسی جواب سوالمان متوجه شده ایم که واقعا مشکل از بی مسئولیتی ما نبوده است.ولی او این حس را داشته که ما بی مسئولیت هستیم.یا او این حس را دارد که ما بدقولیم و می پیچانیم.

نکته مهم:گاهی حس مهم تر از حقیقت است.پس به واقعیت کاری نداریم.حس خیلی مهم تر است .

بنابراین اصلا مهم نیست که ما بدقولیم یا نه.مهم این است که شخص چه حسی نسبت به ما دارد.

بطور مثال وقتی همسرم می گوید: زیاد حرف می زنی! مهم نیست که من زیاد حرف می زنم یا نه.مهم این است که همسرم از من ناراحت و دلخور است و وقتی با من است، حالش خوش نیست.

وقتی مدیرم می گوید:کم کاری می کنی!مهم نیست که من کم کاری می کنم یا نه.مهم این است که حسش این است که من کم کاری می کنم.

در این جور شرایط، فقط توضیح دادن و اینکه بعدش او هم بگوید:خُب ،باشه! فایده ای ندارد.

در این جور مواقع باید حس شخص مقابل را خوب کنیم.بنابراین لازم نیست که  چیزی را اثبات کنیم.

مثلا لازم است که گزارش کار روزانه بدهم تا مدیرم فکر نکند که تنبلم .با گزارش کار،او  احساس می کند که شب و روز در حال کار کردن هستم.این کار کوچک ما را از اخراج شدن نجات می دهد.همچنین این کار روی میزان درآمد ما تأثیر خوبی را دارد.

یا اگر در حین کارم،مشکلی برایم پیش آمد،بلافاصله گزارش دهم تا به جای حس پیچاندن،حس عزیز بودن به دست آورم.چون اگر هیچ خبری از خودم ندهم، او از کجا بفهمد که دچار مشکل شده ام؟ بدون خبر دادن ،او تصور می کند بدقولم و دارم می پیچانم.

یادمان باشد حتی اگر شخص از سر حسادت از ما انتقاد کرده، دقت کنیم که به چی گیر داده؟ آنوقت برویم و آن را اصلاح کنیم.اینطوری است که روز به روز در زندگی و کارمان بهتر می شویم.

دوستان خوبم پیاده سازی این شش مرحله،بسیار سخت است.تنها راه مسلط شدن به آن،تمرین زیاد است.اینکه اوایل کار،خرابکاری کنیم،کاملا طبیعی و بخشی از تمرین است.

حالا تصور کنید که یک نفر می آید  و از شما انتقاد می کند.در ذهنتان با این چهار مرحله، به آن شخص جواب دهید:

  1. گوش دادن فعال
  2. تشکر از توجه
  3. ابراز تاسف
  4. سوال (یافتن دلیل)
  5. جبران یا توضیح
  6. برنامه ریزی برای تغییر خودمون(تغییر حس او نسبت به ما یا تغییر واقعیت)

بطور مثال گفتگوی زیر را در ذهنتان تصور کنید:

او: عجب آدم گندی هستی تو! همه جا آبرومو می بری!

من: متاسفم که ناراحتی. می شه بپرسم کدوم رفتارم ناراحتت کرده؟

او : همه ی کارهات!

من:چندتا شو می گی تا بتونم اصلاح کنم؟

به چه انتقادهایی با فرمول بالا جواب ندهیم؟

  • خیلی بی ربط هستند:مثلا وقتی حین رانندگی یکی به ما می گوید:هوووو! تو برو بشین پُشت گاری! چون این توهین موقتی است و دیگر پیش نمی آید،لازم نیست جواب او را بدهیم.پس در اینجا که ارتباطی با آن شخص نداریم، کاملا به او بی توجه باشیم.

البته خوب است که به این فکر کنیم دفعه بعد چطوری رانندگی کنم که بهم اینو نگن؟

  • یک عده ی بیمار بی کار، کارشون فقط انتقادکردن است و با این کار، فقط وقت ما را تلف می کنند.

اگر گفتند :کارت اشتباه بود! بگوییم: آره،بیشتر باید راجع به اون فکر کنم.

یا میگوید: تو چرا اینطوری هستی؟جواب دهیم: به هر حال هر آدمی یک ویژگی داره،حالا بعدا راجع بهش صحبت می کنیم!

اینجور آدم ها چون بیمارند و کارشان حالگیری آدم هاست،عاشق بحث کردن هستند.بنابراین مانند مثال های بالا از بحث کردن با آنها بپرهیزیم.

در واقع هر کاری که انجام می دهیم،یک عده می گویند:اشتباهه! یک کار را نام ببرید که در دنیا همه با آن کار  اتفاق نظر داشته باشند؟هیچ کاری! داستان ملانصرالدین و الاغش را یادتان می آید؟

وقتی شخص در حال کتک کاری با ماست و همزمان انتقاد هم می کند، نیاز به پاسخگویی با این فرمول نیست!

وقتی شخص دارد به ما دُشنام و فحش می دهد،نیاز به پاسخگویی با این فرمول نیست!

بطور مثال می گوید: فلان فلان شده! در این شرایط به او بگوییم: لطفا محترمانه در چارچوب صحبت کنید تا با هم به گفتگو ادامه دهیم.ممنون میشم مورد دقیق رو بفرمائید که چی هست.چون اگه بی احترامی کنید من نمی تونم چیزی رو تغییر بدم.شما الان از چیزی ناراضی هستید و می خواهید تغییری اتفاق بیوفته.به من بفرمائید چیه تا اصلاحش کنم.

اگر هم همان اول می دانیم که اشتباه از ما بوده،بطور مثال کاری را خراب کرده ایم و همکارمان ما را مسخره می کند و به ما می گوید: خاک تو سرت! گند زدی به مجموعه! احمق! در جوابش بگوییم: بله ،من اشتباه کردم.عذرخواهی می کنم.ولی فکر می کنم که بدون توهین هم می تونیم صحبت کنیم.به من می گی که برای جبران این اشتباه الان چه کار می تونم بکنم؟

تکنیک سراب دریایی:

وقتی یک نفر از ما انتقاد  نابجا می کند یا به ظاهر ما که نمی توانیم تغییرش دهیم،ایراد وارد می کند:

  • شکمت خیلی بزرگه!
  • سواد نداری!
  • چه ایده مزخرفی!
  • این مزخرف ها چیه تو این کلاس ها بهت یاد دادن !؟

جواب های اشتباه به صورت زیر هستند :

  • نه بزرگ نیست!
  • اتفاقا خیلی هم باسوادم!
  • خیلی هم خوبه!

درست این است که بگوییم:

  • آره، ممکنه بزرگ باشه.
  • آره، ممکنه بی سواد باشم.
  • آره، ممکنه از نظر بعضی ها مزخرف باشه.

بنابراین در این جور مواقع بحث نکنیم .چون بحث کردن فقط اعصاب ما را خرد می کند و ما را به جایی نمی رساند.پس با آنها کل کل نکنیم.

نقل قول:به کسانی که به شما حسودی می کنند،احترام بگذارید. زیرا آنها کسانی هستند که از صمیم قلب معتقدند :شما بهتر از آنها هستید.

پس وقتی دیدیم کسی مدام با انتقادات نابجایش ما را خراب می کند و درصدد تخریب ماست،این جمله بالا به ما کمک می کند.البته طبق آموزش های این مقاله یاد گرفتیم که چگونه طلای انتقادات نابجا را هم در جهت رشد خودمان دربیاوریم.

اگر دوست نداریم به یک سوال جواب دهیم ،چه کار کنیم؟

در این شرایط، بهترین روش این است که از راهکارهای مقاله ی روش پاسخ ندادن به سؤالات استفاده کنیم.

دوستان عزیز در این مقاله یاد گرفتیم که انتقاد پذیری چیست؟ فرمول مواجه شدن با انتقادات به صورت زیر است:

  1. گوش دادن فعال
  2. تشکر از توجه
  3. ابراز تاسف
  4. سوال (یافتن دلیل)
  5. جبران یا توضیح
  6. برنامه ریزی برای تغییر خودمون(تغییر حس او نسبت به ما یا تغییر واقعیت)

دوستان خوبم با روشی که در این مقاله یاد گرفتیم،دیگر از انتقادات نه اذیت می شویم و نه به ما توهین می شود.

برای یادگیری بیشتر مهارت انتقاد پذیری و انتقاد کردن، محصول آموزشی زیر را تهیه کنید:

فیلم کارگاه شخصیت آهنین

برگرفته از:

کتاب تیغ

کتاب ارتباط مؤثر به زبان آدمیزاد

رسالت من این است که دانش و مهارتم را در زمینه ی علم ارتباطات زیاد کنم و با کیفیت مناسب به دیگران آموزش دهم تا در کنار یکدیگر، کشورمان ایران را جای بهتری برای زندگی کردن کنیم.

اینستاگرام من
مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۸ دیدگاه برای این مطلب ثبت شده است

  1. reza
    ۸:۳۴ ۱۳۹۷/۱۱/۱۱

    با سلام
    وقتی این مطلب را می خوندم، کلی صحنه و اتفاق هایی که به عنوان مثال در اینجا اورده شده است برای شخص خودم اتفاق افتاده و مطمئنم باز اتفاق خواهد بود. واقعا جای خالی این مباحث ارزشمند و این محتواهای کاملا کاربردی در مدارس و دانشگاه ها ما دیده میشه. امیدوارم پای این مباحث ارزشمند برای داشتن زندگی لذت بخش به مدارس و دانشگاه ها کشیده بشه تا شاهد این همه تنش نباشیم.
    بنده به نوبه خودم از شما بابت این مطلب مفید که هم مثال های قابل درک استفاده کردید و هم راه کارهای عملی ارائه کردید،تشکر می کنم.

    • مریم معتمد پویا
      ۱۲:۱۹ ۱۳۹۷/۱۱/۱۱

      آقای نوروزی خوشحالم که این مقاله برای شما کاربردی بود.
      بله ،حق با شماست،ای کاش مهارت های زندگی در مدارس و دانشگاه های ایران تدریس شود.چون همه ما برای زندگی بهتر و کسب آرامش، نیازمند آموختن مهارت های زندگی هستیم.
      متاسفانه اکثر تحصیل کرده ها و مختصصان کشورمان چیزی از مهارت های زندگی نمی دانند،بنابراین زندگی به کامشان تلخ می شود.
      متشکرم از توجهتون و وقتی که برای خواندن این مقاله گذاشتید.

  2. زهرا
    ۱۰:۴۹ ۱۳۹۸/۱۰/۱۷

    خواهش میکنم مجدد برگزار کنید

    • مریم معتمد پویا
      ۹:۱۹ ۱۳۹۸/۱۰/۱۸

      در سایتم و اینستاگرام در مورد برنامه ی کارگاه های آینده ام، اطلاع رسانی خواهم کرد.

  3. ص
    ۱۱:۲۴ ۱۳۹۸/۱۲/۱۵

    سلام خانم معتمد پویای عزیز
    خیلی متشکرم از مطالبی که میگذارید واقعا کمک کننده است و به زبان ساده ای گفته شده ،مدتهاس دنبال چنین چیزی بودم سایت مفیدی دارید ،ممنون بابت وقتی که میگدارید

    • مریم معتمد پویا
      ۵:۲۹ ۱۳۹۸/۱۲/۱۸

      از ابراز لطف شما خوشحالم چون دلم می خواهد مفید و مؤثر باشم.